top of page
Αναζήτηση

Ρύποι: Πώς θα μηδενίσει τα… κοντέρ ο δημόσιος τομέας

Με τη Συμφωνία του Παρισιού το 2015, 192 χώρες υιοθέτησαν έναν τολμηρό στόχο: να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (GHG) αρκετά ώστε να περιοριστεί η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας «πολύ κάτω από τους 2 °C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα». Ο κόσμος πρέπει να φτάσει τις καθαρές μηδενικές εκπομπές GHG στις αρχές του δεύτερου μισού του αιώνα, κάτι το οποίο απαιτεί το μετασχηματισμό τόσο των οικονομιών όσο και των κοινωνιών.

Μέχρι σήμερα, 136 από τις χώρες που έχουν υπογράψει τη συμφωνία και είναι υπεύθυνες για το 83% των παγκόσμιων εκπομπών, έχουν δεσμευθεί για καθαρές μηδενικές εκπομπές. Ωστόσο, η τελευταία έκθεση για το χάσμα εκπομπών από το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (UNEP) διαπίστωσε ότι οι νέες και ενημερωμένες εθνικά καθορισμένες συνεισφορές υπολείπονται κατά πολύ σε ό,τι αφορά την υλοποίηση στρατηγικών για την επίτευξη των παραπάνω στόχων. Φυσικά, την ευθύνη δεν την έχουν μόνο οι κυβερνήσεις ή ο ιδιωτικός τομέας, αλλά και το «σπάταλο» Δημόσιο.


Καθώς εντείνονται οι παγκόσμιες προσπάθειες απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές, οι οντότητες του δημόσιου τομέα διαδραματίζουν όλο και πιο κρίσιμο ρόλο όχι μόνο στον καθορισμό αλλά και στην υλοποίηση πιο τολμηρών προγραμμάτων. Και αυτό επειδή, οι δαπάνες του δημόσιου τομέα αντιπροσωπεύουν το 47% του ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 44% στις Ηνωμένες Πολιτείες, το 39% στην Ιαπωνία και το 18% στην Ινδία.Ως εκ τούτου, η μείωση των εκπομπών του δημόσιου τομέα θα μπορούσε να είναι σημαντική συνιστώσα των περισσότερων εθνικών στρατηγικών απαλλαγής από τον άνθρακα.


Η πίεση και τα κίνητρα για την υιοθέτηση βιώσιμων οργανωτικών στρατηγικών είναι πιο αδύναμα στον δημόσιο τομέα, εν μέρει επειδή ο περιορισμένος ανταγωνισμός μεταξύ των δημόσιων υπηρεσιών προσφέρει λιγότερα κίνητρα για πιο βιώσιμη συμπεριφορά ενώ παραδοσιακά το Δημόσιο θεωρείται λιγότερο ευέλικτο στην υλοποίηση αλλαγών σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα. Η υιοθέτηση ψηφιακών υπηρεσιών υγείας μπορεί, για παράδειγμα, να μειώσει τις συνολικές εκπομπές μειώνοντας τον όγκο των μετακινήσεων που απαιτούνται για τους ασθενείς και τους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας. Από την άλλη, όμως, θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά άτομα που δεν έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες ευρυζωνικές ή συνδεδεμένες συσκευές.

Η έλλειψη μιας κοινής ολοκληρωμένης πολιτικής μεταξύ των φορέων του δημόσιου τομέα μπορεί επίσης να εμποδίσει τη συνολική απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές, δημόσιες επιχειρήσεις και άλλοι οργανισμοί (όπως σχολεία, νοσοκομεία και μεταφορές) συχνά λειτουργούν ανεξάρτητα. Η αποτυχία ανταλλαγής πληροφοριών μπορεί να καταστήσει δύσκολη τη μόχλευση της συνολικής κλίμακας του δημόσιου τομέα και την αξιοποίηση των συλλογικών πόρων, των δεξιοτήτων και των γνώσεων του.

Ένα ακόμη πρόβλημα που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν οι κυβερνήσεις είναι εκείνο της παρακολούθησης των επιπτώσεων του ευρύτερου δημόσιου τομέα στο κλίμα ενώ οι αναδιοργανώσεις/μετακινήσεις στις οποίες υποβάλλονται οι φορείς και τα ιδρύματα καθιστούν τη σύγκριση των εκπομπών περίπλοκη.


Οι βιώσιμες στρατηγικές για οργανισμούς του δημόσιου τομέα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν πολλαπλές πρωτοβουλίες, που κατηγοριοποιούνται σε «πεδία» σύμφωνα το διεθνές πρωτόκολλο «Greenhouse Gas Protocol» (GHG). Σύμφωνα με αυτό, το Πεδίο 1 περιλαμβάνει τις άμεσες εκπομπές από ιδιόκτητες ή ελεγχόμενες πηγές, το Πεδίο 2 καλύπτει τις έμμεσες εκπομπές από την παραγωγή αγοραζόμενης ηλεκτρικής ενέργειας, ατμού, θέρμανσης και ψύξης και το Πεδίο 3 περιλαμβάνει όλες τις άλλες έμμεσες εκπομπές (όπως ταξίδια εργαζομένων και ενέργειες προμηθευτών) στην αλυσίδα αξίας ενός οργανισμού.

Τα μέτρα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους οργανισμούς του δημόσιου τομέα να γίνουν πιο βιώσιμοι αφορούν πρωτίστως στην απανθρακοποίηση κτιρίων και λειτουργιών (πεδία 1, 2 και 3). Για την απαλλαγή των υφιστάμενων κτιρίων από τον άνθρακα, οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν διάφορους τρόπους. Αυτοί περιλαμβάνουν τη βελτίωση της μόνωσης, τη μεγιστοποίηση της χρήσης φωτισμού LED, την αντικατάσταση των λεβήτων πετρελαίου και αερίου με αντλίες θερμότητας, την πιστοποίηση κτιρίων και την υιοθέτηση τεχνολογιών (όπως αισθητήρες φωτισμού και ελέγχου θερμοκρασίας) για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Η εσωτερική ενημέρωση θα μπορούσε να ευαισθητοποιήσει τους εργαζόμενους για την κατανάλωση ενέργειας και να ενθαρρύνει νέα είδη συμπεριφοράς. Οι δημόσιοι φορείς θα μπορούσαν επίσης να επιλέξ